“Ботир Қодировдан интервью олинг”, дейишганда, очиғи ўйланиб қолдим. Бу йигитнинг феъл-атворини билмасам-да, овозида салобат борлигини сезардим. Суҳбат баҳонасида бу салобат юзакими ёки кучли феъл-атвордан далолатми, шуни билишга қизиқдим…

— Сизни Ботир Қодиров қилиб элга танитган қўшиғингиз?

— “Адашдим” деб номланган таронам билан халққа танилганман.

— Илгарилари Мансурхон Нурматов билан биргаликда концерт берардингиз, кейинчалик бу анъана барҳам топди. Сабаб?

— Ўшанда Мансурхон иккаламизнинг продюсеримиз битта эди. Қолаверса, биргаликда концерт беришимиз яккахон концертларимизга тайёргарлик бўлган деб айта оламан. Мана энди тайёрлигимни сезганимдан кейин яккахон концерт дастуримни тақдим этиш ҳаракатидаман.

— Дардсиз одамнинг ўзи йўқ. Лекин баъзиларнинг ичидаги ташида бўлса, бошқалар дардини табассум ортига яширади. Сиз-чи? Сиз қандай йўл тутасиз?

— Мен бу таърифларнинг иккинчисига кирсам керак, яъни юрагим дардга тўлиб турса-да, бировга сездиришни истамайман, кулиб туравераман.

— Баъзан одам дардини кимгадир айтгиси келади. Лекин атрофи тўла одам бўлса-да, тушунадигани топилиши амримаҳол. Ишонадиган, тинглайдиган дўстларингиз борми?

— Юрагимдагини тўкиб солишни истайдиган пайтларим бўлади. Лекин унинг масъулияти, юкини оиламга, атрофимдагиларга ортгим келмайди. Бегона одам бўлса-ю, ўшанга гапирсам, деб ўйлайман. Аммо бу истагим ҳар доим ҳам амалга ошавермайди. Маслаҳатлашадиган дўстларим эса бор.

— Ўзингизни қанақа дўст деб биласиз?

— Ўзимни жуда эътиборли дўст деб айта олмайман. Айниқса, охирги пайтларда ўз ташвишларим, ижодий ишларим билан бўлиб, дўстларимга кўп вақт ажрата олмаяпман. Лекин уларга ёрдамим кераклигини сезсам, доим тайёрман, буни дўстларим билишади.

— Сизникига ўхшаган овоз соҳиблари эстрадамизда саноқли. Лекин назаримда овози ўртамиёналар кўпроқ ижод қилаётгандек. Нега имкониятларингиздан кенгроқ фойдаланмаяпсиз?

— Аслида овозимнинг барча имкониятларидан фойдаланаман. Бунга турли йўналишлардаги қўшиқларим мисол бўла олади.

— Унда камнамолигингизнинг сабаби нимада?

— Аввало бир маҳсулотни кўнглингиз тўладиган даражада тайёрлаб, оммага етказишнинг ўзи қийин. Қолаверса, овоз пардалари кенг, санъатига ишонадиган хонандалар ўзини рекламага муҳтож эмасман, деб ҳисобласа керак.

— Ўзингизга маълумки, шоу-бизнесда камтарлик «мода» эмас...

— Тўғри. Шуни англаганимдан сўнг ижодимни бир маромга солишга қарор қилдим ва охирги пайтларда теле ва радио тўлқинларида ижодимни намойиш этиб турибман.

— Серфарзанд ота экансиз...

— Фарзандларим ҳақида маълумот беришни ва оиламни оммага намойиш этишни хоҳламайман.

— Тўғри қиласиз. Менга ўзингизни қандай ота деб ҳисоблашингизни айтсангиз бўлгани. Болаларингизга ўта қаттиққўлмисиз ёки дўст бўла оладиган отамисиз?

— Иккаласидан ҳам бор, шекилли... Албатта, назоратнинг ҳам, меҳрибонликнинг ҳам ўз ўрни бор деб ҳисоблайман. Ишдан чарчаб келсам ҳам фарзандларим билан шуғулланиш одатимни канда қилмайман. Болаларим билан ўйнасам, барча чарчоқларим чиқиб, ташвишларимни унутаман.

— Эркак кишининг оиладаги ўрни ҳақида фикрингиз? Аёл эрининг чизган чизиғингиздан чиқмай, барча айтганини бажариши керакми ёки эр-хотин бир-бири билан маслаҳатлашган, тушунган ҳолда иш тутиши маъқулми?

— Бу энди эркак кишининг қанчалик худбин ёки худбин эмаслигига боғлик. Ўзимга баҳо беришим қийину, лекин тажрибамдан келиб чиқиб айтадиган бўлсам, эркак киши оиладаги назоратни, масъулиятни буткул бўйнига олиши керак. Аёлларга осонмас, тасаввур қилинг, бегона хонадонга келин бўлиб тушган қиз у ернинг муҳитига, қонун -қоидаларига мослашиши керак. Айнан ўша вазиятда эркак аёлга янги муҳитга мослашишга, кўникишига ёрдам бериши, ўз оиласига мослаб тарбиялаб олиши керак. Ақлли аёл дарров ўзлаштириб олади. Баъзиларнинг мослашгунича тўрт-беш йиллаб вақт керак бўлади. Эр-хотин бир-бирини сўзсиз тушунадиган бўлиши учун эса йиллар керак.

— Танқидга муносабатингиз...

— Агар ижодимни танқид қилишса, индамай эшитаман. Кейин ўша танқидни“разработка”га бераман. Яъни уни яхшилаб ўйлаб бўлгач, яқинларимдан, оиламдан дўстларимдан сўраб кўраман. Агар сўраганларимнинг саксон фоизи ўша танқидни асосли деб ҳисобласа, демак хатоимни тузатишга киришаман. Акси бўлса, кераксиз буюмдек воз кечаман, юрагимда сақлаб юрмайман.

— Санъат оламига ҳар ким ҳар хил мақсад билан кириб келади. Кимдир санъаткорлар кўп пул топади деган хаёлда кирса, бошқаси санъат қонида бўлгани учун ёки ота-онасининг ушалмаган орзусини амалга ошириш учун шу йўлни танлайди. Сиз-чи?

— Мен пул учун санъатга кирмаганман. Авваламбор, санъаткорлар оиласида улғайганим ва қонимда борлиги учун, қолаверса, онам болалигимдан мусиқа билим юртига ўқишга бергани учун шу йўлни танлаганман. Боғча ёшимдан мусиқа асбобларини чалишни билардим.

— Учта камчилигингизни санаб ўтсангиз.

— Овқатга инжиқман, уйқучиман... Бошқасини эслолмаяпман (кулади).

— Учта хислатингиз?

— Бошлаган ишимни охирига етказмай қўймайман, бировларга ёмонлик қила олмайман… Кўнглим очиқлиги бор, шу ҳам яхши хислатга кирса керак.

— Санъаткорнинг ҳаёти эл оғзида. Одамларда қизиқувчанлик кучли бўлгани сабаб, буни олдини олишнинг иложи йўқ. Кўнглингизга оғир теккан савол…

— Бор... (узоқ ўйланиб қолди). Бу отам ҳақидаги савол. Асосан, “сиз фалончи пистончиевнинг ўғлимисиз?”, дейишади. Ёшлигимда шунақаси ҳам бўлганки, “Сизни фалончининг ўғли дейишяпти. Мен у одамни яхши биламан, сиздақа ўғли йўқлигини ҳам биламан!” деганди биттаси босим ўтказмоқчи бўлгандек таъкидлаб…

— Ёшликда одам баъзи саволларга ўз ўрнида жавоб қайтара олмайди. Тажрибасизлиги ёки андишаси панд беради. Ўша одамга нима деб жавоб бергансиз?

— Дилим қаттиқ оғриган... Ўша кишидан ҳам, бу саволни эшитишимга сабабчи бўлган одамдан ҳам қаттиқ ранжиганман. Жавоб бермаганман, ўксинганман... Кўнглим оғриса, ёлғиз қолгим ёки узоқ жойларга кетгим келади. Ҳатто онамга ҳам айтмаганман, дилини оғритишни истамаганман. Отам ҳақидаги саволларга жавоб бериш, умуман, шу мавзу жонимга тегиб бўлган. Охирги пайтларда эътибор бермай қўйдим. Сўнгги йилларда ўзимни топганим, санъаткорлигимни исботлаб, мухлисларим орта бошлагани сабабли бу саволлар ўз-ўзидан камайди.

— Очиқча жавоб бериб, бу мавзуга нуқта қўймаганмисиз?

— Қўйганман. Қайсидир газетада очиқча савол беришди. Шунда “Мен у инсоннинг фарзанди эмасман, илтимос, шу гапларимни ёзинг!”дедим.

Қизиғи, жаҳон эстрадасини эшитамиз, ҳеч ким санъаткор кимнинг фарзанди-ю, насл-насаби билан қизиқмайди. Лекин бизда санъаткорларнинг ижодига, асабига таъсир қиладиган гаплар кўп. Айримларга “Санъаткорнинг ижодини яхши кўринг, унинг шахсий ҳаёти ва муаммоларини ўзига қўйиб беринг”, дегим келади.

— Икки йил танаффус қилдингиз...

— Биринчи ярим йилликдаги танаффусимга шартномам тугаётгани сабаб бўлган. Кейин... дунёдаги энг яқин одамим — онам вафот этдилар. Жудоликдан кейин ўзимни топишим учун вақт керак бўлди. Онам энг яқин ва ягона меҳрибон инсоним эди… Армоним — онам дунёдан ўтганда ёнида бўла олмаганман. Хизмат юзасидан бир байрам тадбирида, саҳнада қўшиқ куйлаётган бўлганман… Онамни эрталаб шифохонага олиб борганимда, мендаги санъаткорлик масъулиятини сезиб, “Ишингга боравер, болам” дедилар. Кетганимдан кейин эса ҳамшираларга “Ўғлим санъаткор-да, хизматга бориши керак. Агар хизмати бўлмаганда, албатта ёнимда турарди...” дебдилар. Мен айни саҳнага чиққан дақиқаларимда онамнинг жони узилган экан… (кўзи ёшга тўлди). Бу жудолик менга қаттиқ таъсир қилди. Ўзимни тиклаб олишимга анча вақт керак бўлди. Одамлар санъаткорга мазза, қўшиқ куйлаб юраверади, деб ўйлашади. Санъат учун нималардан кечишимизни ҳамма ҳам билмайди...

— Ўзингизни айбламанг, тақдир экан. Онангиз ўша дамда сизни тушунганига ишончим комил.

— Фақат она сотмас экан…

— Тўғри, санъатнинг нони қаттиқ... Фарзандларингиз санъаткор бўлишини хоҳлайсизми?

— Тўғриси, хоҳламасдим. Лекин ўзим санъаткор эканлигимдан ҳам афсусда эмасман. Агар фарзандимнинг ҳақиқатан ҳам зўр санъаткор бўлишига кўзим етса, ёрдам бераман. Ўртамиёна бўлиб юришини истамайман. Санъаткор ёки зўр бўлиши ёки умуман бўлмаслиги керак, деб ўйлайман. Фарзандларим икки оғиз жонли ижро эта олмайдиганлар қаторида бўлишини истамайман.

— Сўнгги клипингизда хорижликларни кўрдик. Бундан мақсад нима эди?

— Аввало бошқаларникига ўхшамаслиги ҳақида ўйладик, кейин қўшиқ аранжировкасида Африка оҳангидан фойдаланганимиз учун шундай қарорга келдик.

— Айтайлик, интервьюга боришдан олдин қандайдир саволни кутасизу, лекин журналистлар сизга ўша саволни сира беришмайди?...

— Бундай мавзулар кўп (кулади). Менга “Хоббингиз нима, қаерда дам оласиз?” деган саволлар жуда жўн туйилади. Масалан, “Қачон ўзбеклигингиздан, шу юрт фарзанди эканингиздан ғурурлангансиз?” деган савол беришса эди, деб ўйлайман.

— Яхши, унда айтинг-чи, қачон ғурурлангансиз?

— Охирги клипимни хорижда,Дубайда суратга олдик.Ўшанда одамларнинг ватанимизни таниб, бизга ёрдам қўлини чўзишганини, “Юртингизнинг тинчлигига, ривожланишига ҳавасимиз келади” дейишганини эшитибюрагим ғурурга тўлди. Юртимиз тинчки, биз куйлаяпмиз, хорижга чиқиб ижод қиляпмиз. Тинчлигимизга, равнақимизга кўз тегмасин...

Ботир Қодиров билан суҳбатлаша туриб, уни очиқкўнгил, масъулиятли, йигитларга хос оғир-вазмин ва иродали қилиб тарбиялаган онасига раҳмат айтгим келди... Қулоғи остидан елвизак ўтса, бўронда қолгандек тоб ташлайдиганларни кўрганим сабабми, шунча дардни елкасида мардонавор кўтариб, олға ҳаракатланаётган, миш-мишларни енгишдан ташқари, кўнглида одамларга нисбатан меҳрини сақлаб қола олган бу йигитга чин дилдан омад тиладим.

Дилфуза СОБИРОВА суҳбатлашди